Conflicten oplossen buiten de rechtbank: hoe bemiddeling particulieren en bedrijven kan helpen

Conflicten zijn er in alle vormen en maten. Een zakelijke samenwerking die spaak loopt, een erfenis waar spanning rond ontstaat, privé relaties onder spanning …  Vaak denkt men dat de enige oplossing een lange en dure rechtszaak is. Maar dat hoeft niet altijd zo te zijn.  Bemiddeling is in België al enige tijd sterk in opmars. Het is een proces waarbij partijen samen rond de tafel gaan met een erkende bemiddelaar. Die neemt geen beslissing, maar begeleidt het gesprek, zodat er ruimte komt om na te gaan wat voor eenieder belangrijk is en oplossingen te zoeken.  

Het mooie aan bemiddeling? De oplossing ligt in de handen van de partijen zelf.  

Wat is bemiddeling?  

In een bemiddeling begeleidt een erkende bemiddelaar het gesprek tussen partijen. De bemiddelaar beslist niet voor de partijen; zij bepalen zelf de oplossing.  

Bemiddeling rust op drie pijlers:  

– Vrijwillig: iedereen kan op elk moment stoppen als het niet realistisch is  

– Vertrouwelijk: alles blijft binnenskamers 

– Neutraal, onafhankelijk en onpartijdig: de bemiddelaar begeleidt het proces, maar legt geen oplossing op en is zelf niet betrokken  

Dankzij deze aanpak kunnen partijen sneller, constructiever, goedkoper en met meer controle tot een oplossing komen dan via een klassieke procedure, maar het moet haalbaar zijn mét de nodige inzet van alle betrokkenen.  

Bemiddeling voor particulieren

Bemiddeling kan helpen bij bv scheidingen, financiële discussies tussen ex-partners, verblijfsregelingen voor de kinderen, erfeniskwesties of geschillen met omwonenden, aannemer, verkoper of verhuurder. Het voordeel is dat niet alleen het huidige conflict besproken wordt, maar ook een bredere context zoals verleden en toekomst kan besproken worden. Zo ontstaan afspraken op maat die passen bij de situatie en relaties zoveel mogelijk beschermen.  

Wanneer partijen tot een akkoord komen, kan dit door de rechtbank worden bekrachtigd (homologatie). In familiezaken gebeurt dit meestal, zodat de afspraken juridisch officieel vastliggen.  

Bemiddeling voor bedrijven en organisaties  

Ook in de zakelijke wereld wint bemiddeling terrein. Conflicten tussen samenwerkende bedrijven, met klanten, leveranciers of interne teams kunnen samenwerking zwaar belasten. Bemiddeling biedt de mogelijkheid om op een constructieve manier afspraken te maken die passen bij de specifieke situatie, zonder dat meteen een procedure moet worden doorlopen met mogelijk een onzekere uitkomst.  

Het kan bedrijven helpen om:  

– Vertrouwelijk te onderhandelen zonder publieke rechtszaak  

– Praktische oplossingen te vinden die bij de situatie passen  

– Afspraken te maken die de continuïteit van samenwerking behouden  

– Tijd en kosten van een procedure beter in te schatten en te beperken 

Wat gebeurt er als partijen tot een akkoord komen?  

Wanneer partijen tot een akkoord komen, kan de rechtbank dit officieel bekrachtigen via homologatie. Dit maakt het akkoord juridisch bindend en afdwingbaar, zowel in familiezaken als in burgerlijke of ondernemingszaken.  

Wanneer kies je voor bemiddeling of een rechtszaak?  

De keuze hangt af van de aard van het conflict, de doelen van de betrokken partijen en wat praktisch haalbaar en realistisch is. Bemiddeling is geschikt wanneer partijen bereid zijn om afspraken te maken en openstaan voor overleg. Als het water te diep is, kan een procedure en rechterlijke tussenkomst nodig zijn, ook zo bij complexe of vastgelopen geschillen of wanneer direct een rechterlijke beslissing noodzakelijk is. In sommige situaties kan ook een combinatie van beide trajecten de meest passende aanpak zijn en de rechter zal bij aanvang van een zaak steeds nagaan of een alternatieve geschillenbeslechting niet mogelijk is.